(Instytut Geofizyki PAN; Instytut Geofizyki, FUW; Główny Instytut Górnictwa, Katowice)
Sejsmiczne badania obszaru Polski prowadzone przez wiele lat koncentrowały się głównie na skorupie ziemskiej. W tej prezentacji przedstawiamy weryfikację prędkości fal P w górnym płaszczu Ziemi (uppermost mantle) na podstawie rejestracji wstrząsu w rejonie kopalni „Janina” na Górnym Śląsku wykonanych na profilu LUMP w Polsce północnej, w przedziale odległości 300-500 km.
room B4.58, Pasteura 5 at 09:30

prof. Marek Grad, prof. Jacek Puziewicz, dr Jacek Majorowicz, mgr Kajetan Chrapkiewicz, dr Simone Lepore, dr Marcin Polkowski, dr hab. Monika Wilde-Piórko (Instytut Geofizyki, Wydział Fizyki, Uniwersytet Warszawski; Instytut Nauk Geologicznych, Uniwersytet Wrocławski; Department of Physics, University of Alberta, Edmonton, Canada)
Prędkości fal sejsmicznych P i S w dolnej litosferze strefy brzeżnej kratonu wschodnioeuropejskiego w Polsce określone zostały różnymi technikami: metodą refrakcyjną, funkcji odbioru, residuum pierwszych wstąpień dla zjawisk telesejsmicznych i inwersją krzywych dyspersyjnych fal powierzchniowych. Poniżej głębokości 180-200 km obniżenie prędkości Vs o około 6% odpowiada przejściu litosfera-astenosfera. Prędkości średnie są stosunkowo wysokie, o 0,1-0,2 km/s większe od typowych dla kratonów prekambryjskich i nie mogą być wyjaśnione typowym składem perydotytowym górnego płaszcza. Sugerowanym rozwiązaniem może być silna anizotropia płaszcza.
room B4.58, Pasteura 5 at 09:30

dr Marcin Wesołowski (Uniwersytet Rzeszowski)
W ciągu ostatnich lat problem zanieczyszczenia nieba nocnego sztucznym światłem stał się kluczowym dla całej ludzkości. Negatywny wpływ tego stanu rzeczy jest bardzo uciążliwy dla ludzi, zwierząt, roślin a nawet całych populacji. Zakłócenie zegara biologicznego wpływa na wiele procesów fizjologicznych w organizmach żywych. Może powodować dolegliwości, takie jak depresja, bezsenność, choroby układu krążenia, a nawet niektóre typy nowotworów. Powyższe fakty sprawiają, że kwestia zanieczyszczenia świetlnego nocnego nieba stanowi ważny i nowy temat badań nie tylko dla astronomów, ale także dla biologów, lekarzy i ekologów. Ponadto, szczególnie negatywny wpływ ma w obserwacje astronomiczne prowadzone przez profesjonalnych badaczy jak i przez amatorów. Nocne niebo zanieczyszczone sztucznym światłem sprawia, że obserwacje słabych ciał astronomicznych są bardzo trudne lub wręcz niemożliwe. Szczególnym rodzajem takich słabych ciał niebieskich są komety. Czasami jednak komety przejawiają bardzo duże, nagłe wzrost jasności, które określa się mianem wybuchów kometarnych. W czasie wybuchu istnieje możliwość rejestrowania komet, które są normalnie obiektami o małej jasności. Podczas referatu zostaną omówione warunki obserwowalności komet podczas ich wybuchów jasności w związku z zanieczyszczeniem nieba nocnego sztucznym światłem. Przeprowadzone obliczenia numeryczne zostały wykonane dla hipotetycznej komety należącego do rodziny Jowisza.
room B4.58, Pasteura 5 at 09:30

dr Lech Krysiński, prof. Marek Grad (Instytut Badawczy Dróg i Mostów, Warszawa; Instytut Geofizyki, Wydział Fizyki UW)
W referacie zostaną przedstawione wyniki studium kształtu geoidy na obszarze Płyty Europejskiej. Zastosowane modelowanie polegało na dopasowaniu do obserwowanego kształtu geoidy, jej odpowiednika opartego o dane topograficzne i rozkład miąższości skorupy z dołączonym modelem stratyfikacji gęstości w litosferze, zakładającym kompensację izostatyczną tego systemu spoczywającego na astenosferze. Parametrem takiego modelu jest charakterystyka stratyfikacji gęstości litosferycznej oraz inicjalne wartości gęstości skorupy i astenosfery, które to parametry są przedmiotem modelowania i dalszych analiz. Rozważane były dwa warianty modelu stratyfikacji liniowo-zmiennej z głębokością: model zakładający stałą wartość gradientu gęstości w całym modelowanym obszarze oraz model przyjmujący określoną wartość skoku anomalnej gęstości w stropie litosfery. Do modelowania włączono metodę separowania pola grawitacyjnego systemu litosfera-astenosfera od pola pochodzącego od znacznie głębszych źródeł pod-litosferycznych. Omówione zostały także wzajemne związki pomiędzy stratyfikacją liniowo-zależną od głębokości i innymi opisami jej rozkładu głębokościowego, które to związki mają istotne znaczenie przy porównywaniu parametrów charakteryzujących litosferę (np. jej miąższości) pomiędzy różnymi metodami badawczymi. W dyskusji wyników dużo uwagi poświęcono związkowi z modelem stygnącej płyty oraz związkowi typowych gradientów gęstości wyznaczonych w poszczególnych geo-prowincjach z właściwymi im pod-skorupowymi strumieniami ciepła, co skutkuje pewną wizją ewolucji termicznej litosfery.
room B4.58, Pasteura 5 at 09:30

dr Jacek Majorowicz (Department of Physics, University of Alberta, Canada)
Zmiany klimatu w skali dziesiątków lat, dziesiątek tysięcy i setek tysięcy lat, i wynikające stąd zmiany temperatury z głębokością sięgają od metrów do kilometrów w głąb skorupy ziemskiej. Wpływają one na zmiany ziemskiego strumienia cieplnego z głębokością. Określenia strumienia cieplnego z pomiarów temperatury i określenia przewodności cieplnej pochodzą z otworów wiertniczych, z głębokości od setek do tysięcy metrów. Mapy strumienia cieplnego muszą być skorygowane ze względu na zmiany poprawki paleoklimatycznej z głębokością. Jednocześnie metody inwersji pozwalają na odtworzenie zmian temperatury na powierzchni Ziemi w przeszłości w oparciu o pomiary temperatury z głębokością. Dane takich inwersji dla Ameryki Północnej i Europy wskazują na ocieplenie powierzchni związane z epoką industrialną i nakładającym się sygnałem (transient) ocieplenia postglacjalnego. Wyliczone geotermy dla litosfery zalezą od prawidłowego określenia wgłębnego strumienia cieplnego poniżej głębokości wpływu zmian glacialno-interglacialnych. Poprzednie szacunki oparte na strumieniu cieplnym z płytkich otworów w wielu rejonach poza głębokimi basenami osadowymi były niedoszacowane, a głębokości termicznej granicy LAB (lithosphere-asthenosphere boundary) przeszacowane.
room B4.58, Pasteura 5 at 09:30

Mgr inż. Przemysław Dykowski 1, prof. Marek Grad 2, prof. Andrzej Krankowski 4, prof. Jan Kryński 1, dr inż. Tomasz Olszak 3, dr Marcin Polkowski 2, dr inż. Marcin Rajner 3, dr Marcin Sękowski 1, dr Monika Wilde-Piórko 1,2 (1 Centrum Geodezji i Geodynamiki, Instytut Geodezji i Kartografii; 2 IGF, Wydz. Fizyki, UW, 3 Wydz. Geodezji i Kartografii, PW, 4 Wydz. Geodezji, Inżynierii Przestrzennej i Budownictwa, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski)
Rejestracje sejsmiczne i grawimetryczne zazwyczaj są traktowane oddzielnie, mimo iż obydwie są związane z tym samym obiektem - Ziemią. Sejsmometry szerokopasmowe pozwalają na rejestrację i identyfikację fal powierzchniowych o okresach do 150 sekund, podczas gdy grawimetry nadprzewodnikowe są w stanie rejestrować fale powierzchniowe o okresach 400-500 sekund i dłuższych. Prezentacja przedstawia przykłady wspólnych zapisów grawimetrów i sejsmometrów umieszczonych w tych samych lokalizacjach i próby ich analiz. Wspólne rejestracje czterech grawimetrów (LaCoste&Romberg model G i ET, nadprzewodnikowy grawimetr iGrav-027) i czterech sejsmometrów (szerokopasmowe RefTek 120-150 Observer) prowadzone zostały między grudniem 2016 i majem 2017 w trzech lokalizacjach: Obserwatorium Geodezyjno-Geofizycznym Borowa Góra, Obserwatorium Astronomiczno-Geodezyjnym w Józefosławiu oraz Obserwatorium Satelitarnym w Lamkówku. Wspólne rejestracje pozwolą określić krzywe dyspersyjne fal powierzchniowych o długich okresach oraz okresy swobodnych oscylacji Ziemi.
room B4.58, Pasteura 5 at 09:30

dr hab. Leszek Czechowski (IGF FUW)
Model of comet 67P/Churyumov–Gerasimenko is used for consideration of dynamics of landslides on small celestial bodies. The gravitational field of this comet is very complicated and equipotential surfaces are dramatically different than the physical surface. Only 19% of the area has the slope below 10o. Here, we consider slow ejecta as material for the possible landslide’s deposits. This ejecta could be a result of an impact or of an internal activity. We find that for the velocity 0.3 m s-1 or lower, the ejecta land usually close to the starting point. Ejecta faster than 0.5 m s-1 have complicated trajectories and could land far from the starting point. Generally, we find that Keplerian orbits are useless for navigation close to small irregular celestial bodies.